پرسش: گواهی نامه صلاحیت پیمانکاری، در چه مرحله ای از فرآیند انجام مناقصه تا انعقاد قرارداد، می بایست دارای اعتبار باشد؟

پاسخ: برابر جزء ۴ بند الف ماده ۱۲ قانون برگزاری مناقصات، داشتن گواهی نامه صلاحیت معتبر، در زمان ارزیابی کیفی مناقصه گران الزامی است. از تاریخ ارزیابی تا انعقاد قرارداد پیمانکاری بازه های زمانی متفاوتی متصور است که اعتبار یا عدم اعتبار گواهی صلاحیت پیمانکاری در هر کدام از این بازه ها می تواند محل سوال باشد. در حقیقت این ابهام وجود دارد که در مناقصات یک مرحله ای یا دو مرحله ای به جهت  لزوم ارایه گواهی صلاحیت برای مناقصه گران؛ اعتبار گواهی صلاحیت، در زمان ارزیابی کیفی ملاک عمل است یا زمان ارایه پیشنهاد قیمت؟

بر اساس بند الف ماده ۲۲ آیین‌نامه ارزیابی کیفی «در مناقصات پیمانکاری داخلی، مناقصه‌گران باید گواهینامه صلاحیت معتبر داشته باشند.» و مطابق بند ج ماده ۲ دستورالعمل نحوه رسیدگی به تخلفات انتظامی (حرفه‌ای) پیمانکاران (شماره: ۴۲۷۸۷/۹۲ مورخ: ۹۲.۵.۲۰) پیمانکار این گونه تعریف می شود: “اشخاص حقیقی یا حقوقی واجد شرایط برای انجام خدمات پیمانکاری، موضوع قانون برگزاری مناقصات (شماره ۱۳۰۸۹۰ مورخ ۱۷/۱۱/۸۳) و آیین‌نامه‌های اجرایی آن که بر اساس آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران (شماره ۴۸۰۱۳/ت۲۳۲۵۱ هـ مورخ ۱۱/۱۲/۸۱ هیأت وزیران) و اصلاحات بعدی آن، گواهی‌نامه صلاحیت دریافت نموده‌اند و یا متقاضی دریافت گواهی‌نامه صلاحیت می‌باشند.“

اما مطابق بند ۲ دستورالعمل مبلغ ظرفیت مجاز پیمانکاران برای شرکت در مناقصه، ارزیابی کیفی و ارجاع کار (شماره: ۳۰۵۹۳ تاریخ: ۵/۰۳/۱۳۹۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی) «شرکت پیمانکاران صاحب صلاحیت در مناقصه و ارزیابی کیفی به شرط داشتن ظرفیت آزاد (تعدادی و ریالی) در رشته مربوط و نیز معتبر بودن اسم شرکت در پایگاه http://sajar.mporg.ir مجاز می‌باشد».

لذا در مرحله ارزیابی کیفی ضرورتاً باید دارای شرط فوق باشد ولی در طول فرایند مناقصه اگر مدت اعتبار گواهینامه وی منقضی گردد فرایند مناقصه دچار خللی نخواهد شد چون هنوز تعریف پیمانکار بر وی مترتب است زیرا حداقل متقاضی دریافت گواهی‌نامه صلاحیت می‌باشد ولی در صورت برنده شدن بایستی گواهینامه معتبر ارایه کند یا ظرفیت تعدادی یا ریالی آزاد داشته باشد که اگر این گونه نشود، مناقصه به تجدید خواهد انجامید. البته بر اساس شق ۲ بند الف ماده ۲۴ ق.ب.م (۲- امتناع برندگان اول و دوم مناقصه از انعقاد قرارداد) چون برنده در اینجا اختیاری بر امتناع ندارد و امتناع اجباراً حادث شده است و ضبط تضمین وی محل اشکال خواهد بود پیشنهاد می شود در مرحله ارزیابی کیفی شرط اعتبار گواهینامه و داشتن ظرفیت آزاد تعدادی و ریالی تا زمان اعتبار پیشنهادها گنجانده شود. البته این نقیصه در صورتی که پیمانکار متقاضی دریافت گواهی صلاحیت بوده و مناقصه گزار از قطعیت اخذ گواهی یقین حاصل کند با گرفتن تعهد لازم و کافی از پیمانکار می تواند مرتفع شود.